Dwujęzyczne tablice z nazwami miejscowości po chorwacku i włosku, weneckie kampanile na rynkach, karty dań pisane w dwóch językach – Istria jest najbardziej „włoską” częścią Chorwacji, i to nie tylko z powodu bliskości granicy. Przez wieki region należał do Republiki Weneckiej, a ślady tamtej epoki widać dziś w architekturze Rovinj czy Puli równie wyraźnie jak w miejscowej kuchni. Infrastruktura dla osób z celiakią działa tu jednak według chorwackich, a nie włoskich reguł. Cały kraj, miasto po mieście, rozpisaliśmy w przewodniku po Chorwacji bez glutenu.
Najlepszy region oliwny na świecie – i dlaczego to ważne dla diety bezglutenowej
Według prestiżowego przewodnika Flos Olei, uznawanego za najbardziej autorytatywne źródło ocen oliwy z oliwek na świecie, Istria zdobywała tytuł najlepszego regionu oliwnego globu sześć lat z rzędu. W rankingu na 2021 rok aż 71 z 73 chorwackich oliw, które trafiły do przewodnika, pochodziło właśnie stąd, co dawało Chorwacji wyższy odsetek nagrodzonych producentów niż Włochy czy Hiszpania. Dla podróżującego z celiakią to spory plus: oliwa z oliwek jest bazą niemal każdego dania w regionie, od warzyw po ryby, i sama w sobie nie niesie żadnego ryzyka glutenowego.
Trufle z Istrii – światowej sławy dodatek, który można jeść bezpiecznie
W 1999 roku Giancarlo Zigante, założyciel firmy Zigante Tartufi, wykopał w lesie koło Motovunu białą truflę o wadze 1,31 kg – rekord świata odnotowany w Księdze Rekordów Guinnessa, pobity dopiero piętnaście lat później. To wydarzenie ugruntowało pozycję Istrii jako jednego z najważniejszych miejsc na świecie do polowania na trufle, a firmy takie jak Zigante czy Natura Tartufi eksportują dziś swoje produkty na cały świat, w tym do Stanów Zjednoczonych. Trufle same w sobie są bezpieczne dla osoby z celiakią. Tradycyjnie ściera się je na fuži, lokalnym makaronie jajecznym, który nie jest bezglutenowy, więc w tej formie danie odpada. Bezpieczniejszym wyborem jest jajecznica lub risotto z tartą truflą – z jednym zastrzeżeniem dla wegetarian: w istryjskich konobach risotto gotuje się zwykle na bulionie wołowym lub drobiowym, więc warto wprost poprosić o wersję na wodzie lub bulionie warzywnym, zanim danie trafi na stół.
Dlaczego w Istrii nie ma jeszcze w pełni dedykowanego lokalu
W przeciwieństwie do Zagrzebia, Splitu czy Dubrownika, w żadnym z istryjskich miast nie działa obecnie lokal, w którym cała kuchnia byłaby w 100% wolna od glutenu. Osoby z celiakią odwiedzające ten region regularnie opisują ten sam wzorzec – najlepiej czują się w rodzinnych restauracjach w Puli i okolicach Brtonigli, gdzie personel jest dobrze poinformowany, ale nie natrafiły na dedykowaną piekarnię, a ryzyko kontaminacji krzyżowej w zwykłych piekarniach i pizzeriach pozostaje realne. Dokładniejszy opis dedykowanych lokali w stolicy znajduje się w naszym przewodniku po Zagrzebiu bez glutenu, gdzie sytuacja wygląda zupełnie inaczej.
Rolę, której brakuje po stronie gastronomii, częściowo przejmują hotele nastawione na dłuższe pobyty wakacyjne. Hotel Eden w Rovinj od lat cieszy się dobrą opinią wśród gości z celiakią – zapewnia bezglutenowe pieczywo na życzenie, a bufet śniadaniowy obejmuje jajka, warzywa, owoce, jogurty, polentę i sałatki, czyli zestaw, który nie wymaga żadnych specjalnych ustaleń z kuchnią.
Sprawdzone restauracje w Rovinj i Puli
Na liście najlepiej ocenianych przez społeczność celiakalną miejsc w Rovinj regularnie pojawiają się te same nazwy.
- Restaurant Dream i Restaurant Divino – wymieniane jako jedne z najbardziej przyjaznych osobom z celiakią w mieście, z personelem świadomie pytającym o krzyżowe zanieczyszczenie.
- Cafe Central – lokal na rynku, polecany za jasne oznaczenia alergenów w karcie.
- Da Piero i Pierino Restaurant – konkretnie za pizzę bezglutenową przygotowywaną z zachowaniem uwagi na oddzielne narzędzia.
- Restaurant Maslina – kolejna pozycja z dobrze ocenianą pizzą bezglutenową, choć bez osobnego pieca.
W Puli szczególnie często wracają opinie o Pizzerii Jupiter przy Castropola 42, opisywanej jako miejsce z kolejkami każdego wieczoru niezależnie od diety gości i chwalone wprost za „najlepszą bezglutenową pizzę w Puli”, oraz o Backyard Restaurant przy Emova 12 – ukrytej restauracji niedaleko amfiteatru, gdzie goście z celiakią chwalą sobie makaron i pizzę bezglutenową, mimo że personel zastrzega brak stuprocentowej gwarancji.
Lody bezglutenowe – z jednym zastrzeżeniem
Przy Ul. Montalbano 1 w Rovinj działa Ombra – laboratorio del gelato, jedna z najlepiej ocenianych rzemieślniczych lodziarni w mieście, z szerokim wyborem smaków bezglutenowych, przygotowywanych na miejscu z wysokiej jakości składników. Warto jednak wiedzieć, że lokal serwuje też zwykłe, glutenowe wafle i rożki obok bezglutenowych, więc – jak zaznaczają sami klienci w recenzjach – pełnej gwarancji braku kontaminacji nikt tu nie daje. Bezpieczniejszym wyborem bywa zamówienie lodów w kubeczku zamiast w rożku, co eliminuje jeden z głównych punktów styku z glutenem.
Jak zaplanować wyjazd do Istrii
Istria nagradza tych, którzy przygotują się trochę wcześniej niż w Zagrzebiu czy Splicie – bez dedykowanej piekarni czy w pełni bezglutenowej restauracji warto zarezerwować nocleg w miejscu takim jak Hotel Eden, zabrać własne zapasy na pierwsze dni i traktować oliwę, jajka i trufle jako naturalnie bezpieczny fundament posiłku, niezależnie od tego, w której konobie się je zamawia. Listę produktów wartych zabrania w bagażu podręcznym opisaliśmy w naszym artykule o apteczce bezglutenowego podróżnika, jeszcze przed wylotem. Kto jedzie dalej w stronę Dubrownika, znajdzie zupełnie inny zestaw wyzwań opisany w naszym przewodniku po Dubrowniku bez glutenu, gdzie lokali jest znacznie więcej, ale nie wszystkie dotrzymują obietnic z tabliczki przy wejściu.
Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani dietetycznej. Dostępność lokali i ich oferta mogą ulec zmianie – przed wizytą warto zweryfikować aktualny status bezpośrednio w lokalu.
Doświadczony dziennikarz i autor, specjalizujący się w bieżących wiadomościach i recenzjach kulinarnych. Monitoruje wydarzenia kulinarne od ponad 5 lat.
