Zasady oznaczania żywności bezglutenowej w Czechach wynikają z tego samego unijnego rozporządzenia (WE) nr 828/2014, które obowiązuje w całej Europie. Jednak to, jak wygląda bezglutenowa scena w praktyce, zmienia się drastycznie z miasta na miasto – i to właśnie te różnice pokazują, czym naprawdę jest dziś seria Czechy bez glutenu.
Kto stoi za bezpiecznym jedzeniem w Czechach
Jedna instytucja odpowiada za to, na czym opiera się dziś bezpieczeństwo osób z celiakią w każdym zakątku kraju. Společnost pro bezlepkovou dietu z.s., z siedzibą przy ulicy Polskiej w Pradze 2, jest czeskim członkiem AOECS i zarządza w państwie europejskim symbolem przekreślonego kłosa w ramach systemu licencyjnego ELS. Produkt z tym symbolem przeszedł kontrolę laboratoryjną i ma limit 20 mg glutenu na kilogram. Organizacja prowadzi też internetową mapę restauracji, piekarni i sklepów, aktualizowaną na bieżąco dla całego kraju, nie tylko dla stolicy.
Praga – dedykowane adresy i temat, którego nie ma nigdzie indziej
Stolica ma trzy pewne, w pełni bezglutenowe adresy w ścisłym centrum oraz osobny, dobrze rozwinięty rynek piwa bezglutenowego. Pełny opis oznaczeń „bez lepku” i „bezlepkové”, razem z zestawem czeskich zwrotów przydatnych w rozmowie z personelem, zawiera przewodnik po Pradze bez glutenu, który tłumaczy też, skąd bierze się popularność miejscowego piwa bezglutenowego. Temat jest na tyle krytyczny dla zdrowia, że wraca osobno na końcu tego artykułu.
Brno – mały kwartał, w którym mieści się prawie wszystko
Drugie największe miasto Czech ma inny rytm niż stolica: zamiast rozproszonej sieci, działa tu kilka w pełni dedykowanych lokali skupionych w jednym kwartale centrum. Do tego dochodzi jedyny w kraju sklep sieci sprzedającej wyłącznie produkty bezglutenowe. Adresy, razem z ważnym zastrzeżeniem dotyczącym jednego z barów makrobiotycznych, opisuje przewodnik po Brnie bez glutenu. Znajduje się tam również informacja o sklepie Svět bez lepku, który sam w sobie jest dobrym powodem, by zaplanować tam dłuższy postój na zakupy.
Czeski Krumlov – miasteczko bez certyfikatu, ale z jasną zasadą
W tym niewielkim mieście wpisanym na listę UNESCO nie ma ani jednej certyfikowanej restauracji bezglutenowej, więc kluczowa jest decyzja o noclegu albo jednodniowej wycieczce z Pragi. Jedyny pewny adres w mieście opisuje przewodnik po Czeskim Krumlovie bez glutenu — łącznie z pełną logistyką planowania takiej wizyty. Bez samochodu i bez rezerwacji stolika w restauracji Laibon lepiej mieć w plecaku własną przekąskę na zapas.
Co przyda się w każdym z trzech miast
Czechy bez glutenu to w praktyce trzy różne strategie, zależnie od wybranego miasta, ale kilka rzeczy działa w całym państwie na tych samych zasadach. Sieci takie jak Albert, Billa czy Tesco mają działy bezglutenowe wyraźnie oznaczone licencjonowanym symbolem przekreślonego kłosa.
- oznaczenia „bez lepku” i „bezlepkové” są prawnie regulowane, z limitem 20 mg glutenu na kilogram
- symbol przekreślonego kłosa jest centralnie zarządzany przez Společnost pro bezlepkovou dietu z.s.
- w mniejszych miejscowościach znajomość angielskiego w gastronomii bywa dużo słabsza niż w Pradze czy Brnie
Osobne, niezwykle ważne ostrzeżenie dotyczy piwa marek Celia i Bernard, dostępnego praktycznie w całym kraju i mocno wpisanego w czeską kulturę kulinarną. To piwo jest warzone ze zwykłego słodu jęczmiennego, a gluten usuwa się z niego enzymatycznie do poziomu poniżej 20 ppm. Choć mieści się to w unijnej normie, spora część osób z celiakią i tak reaguje na nie silnymi objawami. Dla bardzo wrażliwych osób jedynym w 100% bezpiecznym wyborem pozostaje piwo warzone od podstaw z ziaren bezglutenowych, a nie trunki deglutenizowane – to jedna z rzeczy, o których najczęściej milczą inne przewodniki po tym kraju, choć akurat w serii Czechy bez glutenu pominąć jej nie sposób.
Doświadczony dziennikarz i autor, specjalizujący się w bieżących wiadomościach i recenzjach kulinarnych. Monitoruje wydarzenia kulinarne od ponad 5 lat.
